كلامى از عالم ربانى در مرگ‏

در اين جهت به كتاب‏هاى متعددى مراجعه كردم و مقالاتى از نصايح حكما و عرفا و به خصوص انبيا و امامان ديدم، صاحب كتاب «مجمع المعارف و مخزن العوارف»، عالم ربانى مرحوم محمد شفيع بن محمد صالح در يك قسمت از كتابش در باب توجه به مرگ به مسائلى اشاره مى‏كند كه آن مسائل محصولى از آيات و روايات و گفتار حكيمان و عارفان است و من قسمتى از آن را براى شما بازگو مى‏كنم.

به چشم بصيرت نظر كن و از خواب غفلت بيدار شو و به گوش هوش بشنو، اى غافل از سبب هستى و ايجاد خود و بى‏خبر از عاقبت حال و عقبات مآل و معاد خود.

تفكر در كار خود كن و بدان كه پروردگار حكيم، تو را از كتم عدم به معركه وجود آورده و متوجه ساخت به انواع نعمت‏هاى سابغه و منت‏هاى بى‏منت‏هاى بالغه، تو را بنواخت و اعلام كرد تو را به حكمت‏هاى واضحه و مطلب‏هاى عظيمه راجحه كه در خور بزرگوارى صاحب مطلب تواند بود.

به آفرينش تو برافراخت، پس اسباب هدايت و آلات تحصيل معرفت از عقل و حواس و اعصاب بالتمام به تو داد، در آداب كسب سعادت ابدى و نور محبت خود.

قرآن و حكمت رسول به سوى تو فرستاد و فرمود:

[وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ‏] .

و جن و انس را جز براى اين كه مرا بپرستند نيافريديم.

در جاى ديگر مى‏فرمايد:

[لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا]* .

تا شما را بيازمايد كه كدام‏يك نيكوكارتريد؟

و فرمود:

[أَ يَحْسَبُ الْإِنْسانُ أَنْ يُتْرَكَ سُدىً‏] .

آيا انسان گمان مى‏كند بيهوده و مهمل [و بدون تكليف و مسؤوليت‏] رها مى‏شود؟!

پس به آيات بسيار به وسيله پيغمبر مختار پيغام داد و خبر داد كه تو را براى دنيا و لهو و لعب نيافريدم.

بلكه براى امر عظيمى و مطلب مهمى، چند روزى به جهت امتحان و تكليف تو را به دنيا فرستادم تا به تحصيل معرفت و عمل به طاعت من، خود را قابل درگاه عزت و لايق درگاه رحمت و عنايت من ساخته، از عقبات جهالت و ضلالت، به وعده‏گاه سعادت و كرامت من برسانى.

و پس از تذكر، اذعان اين معنى- كه لازمه ايمان است- لازم است كه تأخير در تدارك به غير سفاهت و شقاوت چه جهت دارد؟

آيا گمان دارى كه تا كار سازى خود را هر وقتى كه باشد، نكنى نخواهى مرد و حال آن كه زير زمين پر است از حسرت و ناله امثال تو كه به اراده تدارك به طول امل، در عبادات سستى و تأخير در عمل كردند و از حسرت و ندامت بى‏فايده، آرزوى رجوع به دنيا مى‏كنند، چنانچه در احاديث و روايات وارد شده.

يا گمان مى‏كنى كه توشه اين سفر محنت اثر، براى بعضى بدون سعى خود، مهيا مى‏تواند شد و حال آن كه حق تعالى مى‏فرمايد:

[لَيْسَ لِلْإِنْسانِ إِلَّا ما سَعى‏]

و اين كه براى انسان جز آنچه تلاش كرده [هيچ نصيب و بهره‏اى‏] نيست.

و جاى ديگر مى‏فرمايد:

[وَ ما تُجْزَوْنَ إِلَّا ما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ‏] .

و جز آنچه كه همواره انجام مى‏داديد، پاداش داده نمى‏شويد.

از اين گونه مضامين در كتاب الهى فراوان است و از خداوند بزرگ راستگوتر كيست! و كدام خبر صحيح‏تر و مستندتر و قوى‏تر و محكم‏تر از قرآن به تو رسيده كه با اين اعمالت، خاطر جمع كرده‏اى؟

آيا به اين مغرور شدى كه به محض اسم بى‏مسماى شيعه و محب اهل بيت عليهم السلام بودن كه على الرسم برخود گذاشتى، نجات خواهى يافت از آتش جهنمى كه مهيا نشده، مگر از براى امثال تو از گنه‏كاران.

با اين اوضاعى كه دارى و تخلفاتى كه از تو سر مى‏زند، از شدايد مرگ و عقوبات قبر و عقبات قيامت كه فكر آن روز و ذكر آن هول جهان سوز، شفيع قيامت و مسند رسالت را پير كرد و آن حضرت و اهل بيت عليهم السلام و شيعيان واقعى ايشان، شب و روز از هول و عاقبت كار و عقوبت پروردگار محزون و متفكر و بى‏هوش و بسيار مضطرب و مدهوش شدند، نجات دارى؟