عشق و محبت ثمره هدايت

انسان وقتى از بركت فكر و انديشه ، در خود و احوالش و در عاقبت كارش ، به عروة الوثقاى هدايت متصل شد و به صحنه پرشور نبوت و ولايت با لطف الهى قدم گذاشت ، تمام نيرو و قوا و استعدادهاى خود را به تصرف امر و نهى مولا در مى‏آورد و اين راه را با پاى جان مى‏پيمايد و سعى مى‏كند از آنچه كه دوست نمى‏پسندد دور بماند و هرچه را كه مولا مى‏خواهد انجام دهد ؛ اين زمان است كه ـ به فرموده قرآن ـ درهاى بركات آسمان و زمين به روى او باز مى‏شود و جذبه‏هاى خاص الهى خانه دلش را روشن مى‏كند و جلوه معشوق در آيينه صاف قلب و جان او باعث مى‏شود كه نور عشق به حق در دلش روشن شود و هر لحظه كه بر او بگذرد آتش اين عشق تيزتر و سوزنده‏تر گشته تا او را به مقام نيستى و فنا بكشاند و همه وجودش جلوه اوصاف و اسماى معشوق گردد .
عشق و محبت كه نتيجه هدايت است و به فرموده قرآن مجيد يُحِبُّهُمْ وَيُحِبُّونَهُ  طرفينى است ، هم از جانب حق متوجه عبد است و هم از جانب عبد متوجه حق ، يكى از عالى‏ترين و مهم‏ترين و بلكه بالاترين احوال سالك و عارف است و از مهم‏ترين مبانى هدايت و عرفان اسلامى است . عشق ، ذاتا از مواهب الهى است نه از مكاسب بشرى ؛ زيرا نتيجه كوشش عبد در راه خداست كه خداوند به مزد آن كوشش به عبد عطا مى‏كند و همان طور كه عشق و نور محبت موهبتى الهى است ، اگر جمله كاينات فعاليت خود را متمركز در خاموش كردن آن كنند . از آن عاجز خواهند ماند . عشق ، بزرگ‏ترين سرّ و رمز الهى است و تمام مذاهب و مسالك حق و كتب آسمانى زاييده آن است و به جز بناى محبت هيچ بنايى خالى از خلل نيست . هرچه بر بنيان عشق و محبت استوار باشد ، حقيقت است و هرچه غير آن است وسوسه و قيل و قال و مايه تفرقه و جنگ و جدال است .
*
طفيل هستى عشقند آدمى و پرى
ارادتى بنما تا سعادتى ببرى
*
با قدرت جاذبه عشق است كه عارف از قيد هستى رهايى يافته به درياى فقر و نيستى اتصال پيدا مى‏كند و در حقيقت مستغرق ، به عالم پرارزش وصل مى‏شود ، مقامى كه قرآن از آن تعبير به مقام قرب كرده است .
مولانا در وصف اين محبت مى‏گويد :
*
از محبت تلخ‏ها شيرين شود
از محبت دُردها صافى شود
از محبت خارها گل مى‏شود
از محبت دار تختى مى‏شود
از محبت سجن گلشن مى‏شود
از محبت نار نورى مى‏شود
از محبت سنگ روغن مى‏شود
از محبت حزن شادى مى‏شود
از محبت نيش نوشى مى‏شود
از محبت سقم صحت مى‏شود
از محبت مرده زنده مى‏شود
وز محبت شاه بنده مى‏شود
*
از محبت مس‏ها زرين شود
وز محبت دَردها شافى شود
وز محبت سركه‏ها مُل مى‏شود
وز محبت بار بختى مى‏شود
بى محبت روضه گلخن مى‏شود
وز محبت ديو حورى مى‏شود
بى محبت موم آهن مى‏شود
وز محبت غول هادى مى‏شود
وز محبت شير موشى مى‏شود
وز محبت قهر رحمت مى‏شود
وز محبت شاه بنده مى‏شود