دیدن سراب بجاى حقیقت

جواهرالدین در یکى از داستان‏هاى خود نقل مى‏کند که پیرمردى گاوى داشت که هر شب براى آن، مقدارى آب و یونجه مى‏برد. در تاریکى شب، آب و یونجه را جلوى گاو مى‏گذاشت و شروع به نوازش آن مى‏کرد.یکى از شب‏هاى سرد، شیر گرسنه‏اى وارد خانه پیرمرد شد و به سوى طویله رفت. به گاو حمله کرد و آن را خورد. پیرمرد به عادت هر شب، در آن تاریکى، آب و یونجه را برداشت و به سراغ گاو رفت، آن‏ها را جلوى شیر، به گمان آن که گاو است، گذاشت و آن را نوازش کرد.بنابراین، آن تاریکى، چشم مرد را مى‏بندد و نادرست را به جاى درست به او مى‏نمایاند.آرى، اگر انسان گرفتار تاریکى و نادانى شود، قوه تشخیص صحیح از ناصحیح را از دست مى‏دهد ؛ مانند افرادى که در زمان امیرالمومنین علیه السلام به جاى این که از ایشان که خلیفه به حق رسول اکرم صلی الله علیه و آله بود، دفاع کنند، به کسانى پیوستند که از هیچ لحاظ، صلاحیت حکومت را نداشتند. کسانى که به جاى این که از على علیه السلام دفاع کنند، در کوچه و بازار، از او با سنگ پذیرایى مى‏کردند و به جاى این که حامى دختر رسول صلی الله علیه و آله باشند، او را در غربت مدینه، تنها گذاشتند. کسانى که مى‏دانستند، امام حسین علیه السلام حامى حق است، اما با آمدن او براى اثبات حق، به دشمن پیوستند و در جبهه مقابل ایشان ایستادند.همه این امور، جهالت و نادانى را ثابت مى‏کند. کسانى که معرفت الهى کسب کنند، چشمان حقیقت بینشان باز مى‏شود و مى‏توانند روشنایى و نور حق را ببینند و به واسطه آن نور، مسیر درست الهى را در پیش بگیرند ؛ اما اگر تاریکى، در فکر، جان، روح و قلب انسان نفوذ کند، قلب تاریک مى‏شود، قلبى که جایگاه خدا است. آن گاه به سویى گرایش پیدا مى‏کند که آن جا نیز تاریکى است. انسان تاریک دل، عوامل تاریکى را مى‏پذیرد و در تاریکى زندگى مى‏کند و در برابر روشنایى، نور و حقیقت مى‏ایستد :«اِنَّا تَطَیَّرْنَا بِکُمْ لَئِن لَّمْ تَنتَهُوا لَنَرْجُمَنَّکُمْ وَ لََیمَسَّنَّکُم مِّنَّا عَذَابٌ اَلِیمٌ »2.گفتند : همانا ما شما را به شومى و فال بد گرفته‏ایم ، اگر [ از دعوت خود ]باز نایستید ، قطعاً شما را سنگسار مى‏کنیم و از سوى ما شکنجه دردناکى به شما خواهد رسید .خداوند در قرآن مى‏فرماید : مردم انطاکیه در برابر سه پیامبر من ایستادند و گفتند : «اِنَّا تَطَیَّرْنَا بِکُمْ» ؛ ما شما را در زندگىِ خودمان شوم مى‏دانیم و «لَئِن لَّمْ تَنتَهُوا»، اگر دست از تبلیغ و سخنرانى برندارید، «لَنَرْجُمَنَّکُمْ» شما را سنگسار مى‏کنیم. «وَ لََیمَسَّنَّکُم مِّنَّا عَذَابٌ اَلِیمٌ » ؛ و یا شما را زنده زنده در آتش مى‏سوزانیم.