حسابرسى از عمر

پيغمبر اسلام صلى الله عليه و آله مى‏فرمايند: حساب اول شما، حساب از عمر است. در حسابرسى عمر شما، به دو مسأله برمى‏خورند. شما كه اهل خدا و مسجد و پيغمبر صلى الله عليه و آله و ائمه عليهم السلام هستيد، شما كه خوب هستيد، اين كلمه خوب در قرآن «نِعْمَ الْعَبْدُ»  بنده خوب است. وقتى به عمر شما رسيدگى مى‏كنند، مى‏بينند عمر شما در حدّى است شما را نجات مى‏دهد. عمر ما نيز تا حدّى در دو جا هزينه شده است؛
اول: همين منبرها و نمازهايى كه با جماعت خوانديد كه پيغمبر صلى الله عليه و آله مى‏فرمايد:
تعداد آن از ده نفر بگذرد، هيچ كسى غير خدا نمى‏تواند ثوابش را بنويسد. اين‏ برگشت هزينه شدن عمرتان است. «1» دوم: اين كه در كنار مجلس علم نشستيد، كه پيغمبر صلى الله عليه و آله مى‏فرمايد: اگر كسى از خانه براى شركت در مجلس علم راه مى‏افتد، يا كسى كه به نيّت ياد گرفتن دارد مى‏رود، مانند ما كه آمديم، اگر به جلسه يادگيرى نرسد و در راه بميرد، «مات شهيداً». بخش ديگر از عمر شما را حساب مى‏رسند و مى‏بينند كه هزينه عبادت پروردگار شده است. نماز و روزه‏ها و حج و ذكر و گريه‏هاى شما يك طرف، من عمل مستحبى را بگويم كه بيشتر شما اهل آن هستيد، خدا در قرآن اعلام كرده است:«وَ مِنَ الَّيْلِ فَتَهَجَّدْ»
اگر مى‏خواهى انجام بده، نمى‏خواهى انجام نده. اگر خوابيدى و بلند نشدى كه انجام بدهى، ما در قيامت نمى‏گوييم كه چرا انجام ندادى، چون خدا رفيق ماست و بهترين رفيق نيز اوست. در دعاها آمده است: «يا خير رفيق» اى بهترين رفيق. كار اين رفيق اين است كه جيب ما را پر از ثواب كند. هيچ چيزى براى خودش از ما نمى‏خواهد. سند مى‏دهد؛ اين يازده ركعت نمازى كه هنوز اذان صبح نشده است، نشسته، ايستاده يا حتى در رختخواب خوانديد و مهر را به دست گرفتيد و روى پيشانى گذاشتيد،  خدا در قرآن مى‏فرمايد:
 «فَلَا تَعْلَمُ نَفْسٌ مَّآ أُخْفِىَ لَهُم مّن قُرَّةِ أَعْيُنٍ»
يك نفر در اين عالم خبر ندارد كه آن مايه دلشادى و سرورى كه براى اين افراد گذاشتم، چيست؟ فقط خودم مى‏دانم. اين براى انجام اعمال مستحب است، تا چه رسد به واجبات؛ نماز و روزه و...