عارفان و عاشقان حضرت حق

اين محبّت و اين عشق پاك و صاف سبب قرب انسان به حق و مايه تقرب آدمى به حضرت محبوب است . روايت شده : حضرت عيسى به سه نفر گذشت كه بدن‏هايشان لاغر و رنگشان تغيير كرده است . به آنان گفت : سبب اين چيزى كه در شما مى‏بينم چيست ؟ گفتند : ترس از آتش دوزخ ، گفت : بر خداست كه ترسان را ايمنى دهد . آنگاه به سه نفر ديگر گذشت كه بدن‏هايشان از سه نفر قبلى لاغرتر و رنگشان متغيرتر بود ، پرسيد : شما را چه شده ؟ گفتند : شوق و رغبت به بهشت ، بر خداست كه آنچه را اميد داريد به شما عطا كند .
سپس به سه نفر ديگر گذشت كه آنان از سه نفر دوم لاغرتر و رنگشان متغيرتر بود و گويا بر چهره‏شان آيينه‏هايى از نور قرار داشت ، به آنان گفت : شما را چه شده ؟ گفتند : عشق خداى عزّوجلّ ، گفت : شما مقربان هستيد ، شما مقربان هستيد . از عارفى نقل است كه روز قيامت امت‏ها را به اسم پيامبرانشان مى‏خوانند ، مى‏گويند : اى امت موسى ! و اى امت عيسى ! و اى امت محمد ! مگر محبان و عاشقان را كه ندايشان مى‏دهند : اى عاشقان خدا ! به سوى خدا بياييد ، پس نزديك است دل‏هايشان از سرور و خوشحالى اين ندا زير و رو شود .هرم بن حيان گفته است كه مؤمن : هنگامى كه پروردگارش را بشناسند ، عاشقش مى‏شود و چون عاشقش شود ، به سوى او مى‏رود و وقتى كه شيرينى رفتن به سوى او را بيابد با ديده ميل و شهوت به دنيا نمى‏نگرد و با ديده شوق و رغبت به آخرت نظر نمى‏كند ، با چشمش در دنيا و با روحش در آخرت است .يحيى بن معاذ مى‏گويد : « عَفْوُهُ يَسْتَغْرِقُ الذُّنُوبَ فَكَيْفَ رِضوانُهِ ؟ وَرِضْوانُهُ يَسْتَغْرِقُ الآمالَ فَكَيْفَ حُبُّهُ ؟ وَحُبُهُ يُدْهِشُ الْعُقُولَ فَكَيْفَ وَوُدُّهُ يُنْسِى ما دُونَهْ فَكَيْفَ لُطْفُهُ »  .

گذشت و چشم پوشى‏اش گناهان را فرا مى‏گيرد ، پس رضوان و خشنودى‏اش چگونه است ؟ و رضوان و خشنودى‏اش آرزوها را فرا مى‏گيرد ، پس محبتش چگونه است ؟ و محبتش عقل‏ها را حيران و سرگردان مى‏كند پس شدت دوستى و علاقه‏اش چگونه است ؟ و شدت دوستى و علاقه‏اش هر چه جز اوست به فراموشى مى‏دهد پس لطفش چگونه است ؟ در بعضى از كتاب‏ها آمده :
« عَبْدِى أَنا وَحَقِّكَ لَكَ مُحِبُّ ، فَبِحَقِّى عَلَيْكَ كُنْ لى مُحِبّاً » .
بنده‏ام سوگند به حقت ! من دوستدار توام ، پس سوگند به حق من بر تو ، تو دوستدار من باش . و گفته‏اند : «مِثْقالُ خَرْدَلَةٍ مِنَ الْحُبِّ أَحَبُّ إلى اللّه‏ِ مِنْ عِبادَةِ سَبْعِينَ سَنَةٍ بِلا حُبٍّ» . هم وزن ذره‏اى از محبّت نزد خدا محبوب‏تر از عبادت هفتاد سال بدون محبّت است . حضرت امام صادق عليه السلام مى‏فرمايد :
محبّت خدا هنگامى كه بر باطن عبد بتابد ، او را از هر مشغول كننده‏اى و هر ذكرى جز خدا خالى مى‏كند ، عاشق و محب از نظر باطن نسبت به خدا خالص‏ترين مردم است ، از نظر گفتار راست‏گوترين آنان است ، از نظر پيمان وفادارترين مخلوق است و از نظر عمل پاك‏ترين ايشان است و از نظر ذكر و ياد حق صاف‏ترين و از نظر وجود ، عابدترين انسان‏هاست ، فرشتگان هنگام مناجات به او مباهات مى‏كنند و به ديدنش افتخار مى‏نمايند ، خدا به وسيله عاشقش سرزمين‏ها را آباد مى‏كند و خدا به سبب كرامتش بندگانش را اكرام مى‏كند ، هنگامى كه با سوگند به حق او از خدا درخواست حاجت كنند ، عطايشان مى‏نمايد و بلا را به رحمتش از آنان دفع مى‏كند ، اگر مردم منزلت و قدر او را نزد خدا بدانند به چيزى جز خاك قدم او به خدا تقرب نمى‏جويند .
اميرالمؤمنين عليه السلام مى‏فرمايد :

محبّت خدا و عشق به او آتشى است كه بر چيزى عبور نمى‏كند مگر اين كه آن را آتش مى‏زند و نور خدا مشرف بر چيزى نمى‏شود مگر آن كه آن را برمى‏افروزد و از زير آسمان خدا چيزى آشكار نمى‏گردد مگر آن كه آسمان آن را مى‏پوشاند و نسيم خدا بر چيزى نمى‏وزد مگر آن كه آن را به حركت و جنبش مى‏آورد و هر چيزى از آب خدا زنده مى‏شود و هر چيزى از زمين خدا مى‏رويد ، پس هر كسى را خدا دوست بدارد از مِلك و مُلك به او عطا مى‏كند