چگونه بفهميم كه خداوند ما را دوست دارد و از كارهای ما راضی است؟
عناوین این مقاله
با کلیک روی هر عنوان به محتوای مربوط به آن هدایت می شویدپاسخ امام باقر علیه اسلام
همین سئوال را مردی از امام باقرعلیه السلام پرسید امام در پاسخ فرمود: به قلبت رجوع كن و ببین كه آیا دوستان خدا را در دل دوست داری یا خیر؟ اگر چنین محبتی را در خویش یافتی بدان كه پروردگار نیز تو را دوست می دارد. اصول كافی، ج 2، ص 126، باب حُبّ الله.
نشانه های دوستی خداوند
سؤال شما از دوستی خداوند به دو صورت قابل فهم است: یكی آن كه علامت محبت الهی به بندگان و آفریدهگان خود چیست و دیگر آن كه نشانههای محبت او نسبت به یك بنده خاص چه چیزی است؟
در مورد مسئله اول نشانه های بسیاری از حضور محبت خدا نسبت به بندگان می توان به دست آورد. حالات روحی، روانی ما می تواند نشان دهنده آن باشد. حقیقت این است كه ما تا به كسی ارادت و محبتی نداشته باشیم، به دیدارش نمی رویم، او را به مهمانی دعوت نمی کنیم، از سخن گفتن با او اكراه داریم، تلفنی برای جویا شدن از احوالش نمی زنیم. وجود هر یك از این اعمال نزد ما گویای محبتی درونی به طرف مقابلمان است. بنابراین با همین قیاس كوچك می توانیم پی به رابطه محبت آمیز خداوند با خویش ببریم. قرآن این کتاب بزرگ الهی، آیا برای كسی جز انسان فرستاده شده؟ آیا دعوت به عبادت به ویژه نماز و روزه آن هم در مواقع خاص، مفهومی جز محبت پروردگار دارد؟ آیا این خدا نیست كه از رگ گردن به ما نزدیک تر و بین قلب ما و خود ما قرار دارد؟
دوست نزدیكتر از من به من است
وین عجبتر كه من از وی دورم
امام سجاد (علیه السلام) در دعای ابوحمزه ثمالی درباره این محبت خداوندی كه تمامی عالم را فراگرفته، بسیار سخنان نغزی آورده است. در جایی از این دعا میفرماید:
«الحمد لله الذی أنادیه كلما شئتُ لحاجتی و أخلوا به حیث شئت لسرّی بغیر شفیع فیقضی لی حاجتی... و الحمد لله الذی تحبّب الیّ و هو غنی عنّی»
امام، خدا را شكر كرده و می گویند: سپاس خدایی را كه هر وقت خواستم او را برای رسیدن به حاجتی مخاطب ساختم و هر میل داشتم، بدون واسطه شفاعت كسی با او خلوت كردم و او حاجت را به جا آورد. سپاس خدایی را كه به من محبت و نیكویی كرد، در حالی كه كمتر نیازی به من نداشت.
در مورد مسئله دوم: بهترین راهی كه می توان فهمید كه آیا خداوند مرا دوست دارد، این است كه به قلب خود رجوع كرده و ببینم: آیا من او را دوست دارم و به آنچه برای من پسندیده و از من خواسته، راضی بوده و عشق می ورزم؟ با او بودن و راز و نیاز با او را بهتر می پسندم و بر كارهای دیگر ترجیح می دهم؟ آیا دوستان او و نشانه های وی را دوست دارم؟
واضح است كه خداوند با انجام فرائض و اعمالی كه به آنها امر فرموده (مثل نماز، روزه، جهاد، امر به معروف، احترام به والدین و...) خشنود است و از منهیات ناراضی. در روایتی از حضرت امام باقر علیه السلام همین معنا را می یابیم: خدا سه چیز را در سه چیز دیگر پوشانده: خشنودی اش را در طاعتش قرار داده، پس هیچ طاعتی را كم مشمار، شاید رضایت خدا در آن طاعت باشد. دوم: خشمش را در معصیت پوشانده، پس معصیتی را ناچیز مشمار، شاید خشم او در آن معصیت باشد. سوم: اولیائش را در مردمان پنهان كرده، پس كسی را تحقیر مكن! شاید همو ولی خدا باشد. بحارالانوار، ج 75، ص 187، حدیث 27.
بنابر این وقتی به كار خوبی دست می زنید و نیت قربة الی الله می كنید، در مسیر رضای الهی قرار گرفته اید اما؛ وقتی به كار ناشایستی دست می زنید، از این رضایت دور شده اید.
English