از عبوديّت تا ربوبيّت

در بدو امر به نظر مى‏رسد كه تعبير زننده‏اى است : از بندگى تا خدايى !! مگر ممكن است بنده‏اى از مرز بندگى خارج گردد و پا در مرز خدايى بگذارد ؟ « أَيْنَ التُّرابُ وَرَبّ الأَرْبابِ »  .
 به قول عارف شبسترى :
سيه رويى زممكن در دو عالم
 جدا هرگز نشد واللّه اعلم
 
راست است ، ولى مقصود از ربوبيّت خدايى نيست ، ربوبيّت يعنى خداوندگارى نه خدايى .هر صاحب قدرتى خداوندگار آن چيزهايى است كه تحت نفوذ و تصرّف اوست . جناب عبدالمطّلب به ابرهه كه به قصد خراب كردن كعبه آمده بود گفت : « إِنّى رَبُّ الإِبِلِ وَإِنَّ لِلْبَيْتِ رَبّاً »  .مى‏دانيم كه بشر طالب قدرت است ، همواره در تلاش بوده و هست كه راهى پيدا كند بر خود و بر جهان تسلّط پيدا كند . فعلاً درباره اين كه چه راه‏هايى را براى اين هدف برگزيده و در آن راه كامياب و يا ناكام شده است كارى نداريم .در ميان آن راه‏ها يك راه است كه وضع عجيبى دارد ، از اين نظر كه انسان تنها وقتى از اين راه استفاده مى‏كند كه چنان هدفى نداشته باشد ، يعنى هدفش كسب
قدرت و تسلّط بر جهان نباشد ، بلكه هدفش در نقطه مقابل اين هدف باشد ، يعنى هدفش تذلّل ، خضوع و فنا و نيستى از خود باشد . آن راه عجيب راه عبوديّت است .

 برگرفته از کتاب عرفان اسلامی استاد حسین انصاریان