استفاده نکردن از نعمت‏ها

خداوند نعمت درک، تفکر و تعقل را براى این داده است که انسان تا زنده است، به معرفتش بیفزاید. عقل را براى داناتر شدن، براى آگاهى بیش‏تر، براى شناخت بیش‏تر خداوند و براى آگاهى از وجود خود، به کار گیرد. حال اگر کسى این نعمت را معطل بگذارد، از میوه شیرین معرفت بى‏نصیب مى‏ماند. افزون بر این، روز قیامت محاکمه مى‏شود، محاکمه‏اى که امیرالمومنین علیه السلام مى‏فرماید که محکومیت آن، حتمى است.روز قیامت، از همه انسان‏هایى که معرفتى کسب نکرده‏اند، مى‏پرسند که چرا براى تحصیل معرفت اقدام نکردید؟ آن گاه پرونده‏اش را برایش مى‏خوانند و یا خودش را وادار مى‏کنند که آن را بخواند. سپس به او مى‏گویند که همه قدم‏هایى که برداشته‏اى، اشتباه و ظالمانه بوده است، چرا این گونه زندگى کرده‏اى؟ چرا سراسر عمرت به ظلم سپرى شده است؟ چرا در صدد آزار مردم بوده‏اى؟ و او جواب مى‏دهد که نمى‏دانستم.

این پاسخ او، آغاز محاکمه عظیم الهى است ؛ زیرا خداوند همه مسیرهاى معرفت را پیش روى انسان نهاده است.«اَلَمْ یَاْتِکُمْ نَذِیرٌ »2.آیا براى شما بیم‏دهنده‏اى نیامد؟

آن گاه خداوند به آنان مى‏گوید : آیا من افرادى را براى آگاهى شما از عاقبت اعمالتان نفرستادم؟ آنان دیگر پاسخى ندارند ؛ زیرا خداوند براى نجات انسان، از آغاز خلقت، انسان‏هایى را براى نجات بشر برگزید که آنان با نور وحى، مسیر حق را مى‏یافتند و مردم را به آن، هدایت مى‏کردند.در طول زندگى بشر، پیامبران و امامان، برگزیدگان الهى بودند که برنامه الهى را براى مردم خواندند و آنان را با رسم و راه زندگىِ صحیح، براى کسب سعادت آخرت آشنا ساختند. بنابراین، آنان که دعوت این برگزیدگان الهى را پاس نداشتند و حرمت آن را رعایت نکردند، از زیان‏کارانند.آرى، انسان جاهل، در روز قیامت، وضع بسیار بدى دارد و مورد نفرت پروردگار عالم است. خداوند در قرآن مى‏فرماید :

«قَالَ رَبِّ اِنِّى دَعَوْتُ قَوْمِى لَیْلاً وَ نَهَاراً »3.گفت : پروردگارا ! همانا من قوم خود را شب و روز [ به آیین توحید ]دعوت کردم .نوح به خداوند گفت : پروردگارا! من آنان را روز و شب، در پنهانى و آشکارا، به سوى تو دعوت کردم ؛ اما پاسخ آنان این بود که دو انگشتان خود را در گوش‏هایشان مى‏گذاشتند و لباس‏هایشان را روى سرشان مى‏انداختند تا هم چشمشان مرا نبیند و هم گوششان صداى مرا نشنود. آن گاه خداوند خطاب به نوح مى‏فرماید :«اَعِظُکَ اَن تَکُونَ مِنَ الْجَاهِلِینَ »4.همانا من تو را اندرز مى‏دهم که مبادا از ناآگاهان باشى .خداوند به نوح مى‏گوید : من تو را اندرز مى‏دهم که میان مردمى که به حقایق عالم جهل دارند، قرار نگیرى.