معناى (تقوا) و (اخلاص) چيست و براى تقوا و خلوص نيت، چه‏كار بايد كرد؟

تقوا؛ يعنى، قدرت كنترل نفس به گونه‏اى كه محرمات را ترك كرده و به واجبات عمل نمايد. اگر چنين نيرويى در انسان وجود دارد تقوا در او حضور دارد. براى تقويت تقوا بايد در دو بعد نظرى و عملى اقدام نمود. در بعد نظرى با تقويت مبانى عقيدتى، به ساختمان و چهارچوب عقايد استحكام بخشيد و سپس با عمل، در راسخ‏تر شدن آنها كوشيد. در اين زمينه مطالعه منظم كتاب‏هاى زير توصيه مى‏شود: 1- گناهان كبيره،شهيد دستغيب 2- جهان‏بينى اسلامى،شهيد مطهرى 3- نامه‏ها و برنامه‏ها،حسن زاده آملى 4- نقطه‏هاى آغاز در اخلاق عملى،مهدوى كنى «اخلاص» به معناى پيراستن نفس از همه تعلقات و انگيزه‏هاى غير الهى است. و نه تنها همه اعمال را براى خدا انجام دادن، كه حتى وجود خويش را نيز براى خدا خواستن. در روايتى از پيامبر(ص) خطابه به ابوذر آمده است: ... و ما بلغ عبد حقيقةالاخلاص حتى لايحب ان يحمد على شيئى من عمل‏للَّه ...؛ بنده هرگز به حقيقت اخلاص نمى‏رسد، جز آن كه دوست نداشته باشد او را بر عمل خدايى بستايند...»(بحارالانوار، ج 82، ص 204 و ج 51، باب 116) . براى رسيدن به اين مرحله عزمى راسخ و تلاشى دراز آهنگ لازم است و هركس به قدر همت و تلاش خويش - البته با عنايات و فيوضات خداوندى - مراتبى را سير خواهد كرد و به فيوضاتى نائل خواهد آمد. آنچه در اين مرحله بسيار ضرورى است دو جهاد همسو و همراه است: جهاد علمى و عملى. الف) جهاد علمى مستلزم داشتن مطالعات روشمند خداشناختى از طريق مطالعات فلسفى و عرفان نظرى است. ب ) جهاد عملى پيوستگى قلبى، ياد دائم حضرت حق و عبوديت و سر سپارى در پيشگاه پروردگار است، و آن نيز مراتبى دارد: مرتبه اول ترك محرمات و انجام واجبات است. مرتبه دوم ترك مكروهات و انجام مستحبات بويژه اهتمام به نماز شب است. مرتبه سوم ترك آنچه موجب اشتغال قلب به غير خداى مى‏شود. مانند بسيارى از مباحات، و همواره در جست و جوى خدا بودن و التزام به آنچه مقرب درگاه الهى است. اگر كسى اين مراحل را به طور جدى پشت سر گذارد باز يك قدم به پيش برداشته و آن تسليم نمودن اقاليم سبعه تن تحت فرمان الهى است. مرحله دوم بيرون راندن تمام رذايل نفسانى و حب دنيا از نهانخانه دل است و آن كس كه بتواند شيطان نفس اماره را از خانه دل بيرون افكند، آن گاه خواهد ديد كه خداى سبحان - كه صاحبخانه است - فضاى دل او را پر نموده است. در حديث قدسى نيز آمده است كه: قلب المؤمن عرش الرحمان‏. به هر حال بهترين راه شروع نماز است كه كون جامع و عبادت تام است و تا آن اصلاح نشود به جايى نمى‏توان رسيد.