دو نكته اساسى در كلام رسول اللّه صلى الله عليه و آله
چه شد كه پيغمبر صلى الله عليه و آله به اين جايگاه رسيد؟ رسول خدا صلى الله عليه و آله دو جمله در اين رابطه دارند كه خيلى قابل توجه است، البته ما بخواهيم اين دو جمله را در زندگى خود تحقق بدهيم، امكان دارد، ولى كار خيلى مشكلى است، به خصوص در زمان ما كه هجوم فساد به اين واقعيتها، خيلى زياد است. اگر بخواهد براى باز كردن اين دو درب كليد دار شود، خيلى چيزها را نبايد ببيند و خيلى چيزها را نيز نبايد بشنود. قسمتى از گفتار پيغمبر صلى الله عليه و آله اين است: «لولا تكثيرٌ فى كلامكم وَ تمريجٌ فى قُلوبكم لَرَأيتُم ما أرَى و لَسَمِعْتم مَا أسمَع» «مرج» و «تمريج» يعنى مرغزار و چراگاهى كه در و پيكر ندارد و همه حيوانات بدون حساب مىآيند و مىروند.
رسول خدا صلى الله عليه و آله مىفرمايد: اگر دو چيز در شما نبود؛ يكى پرحرفى و ديگرى هرجايى بودن دل، چون خيلى حرف مىزنيد كه از صد درصد آن حرفها، نود و نه درصدش پوچ است؛ غيبت، تهمت، تحقير، بدگويى، آبروى مردم را بردن، شوخىهاى ناباب است. اگر اين پرحرفى در شما نبود و باطن شما چراگاه بى در و پيكرى نمىشد كه هر حيوانى مانند حرص، حسد، ريا، بخل، كينه و كبر وارد شود، صداهايى كه من مىشنيدم، شما نيز مىشنيديد و چيزهايى كه من ديدم، شما نيز مىديديد، چون راه به روى همه باز است كه در حدّ خود، رشد كنيد. اين روايت را اهل تسنّن نيز نقل كردند: «لَولا أنَّ الشَّياطين يَحُومُون عَلى قُلوبِ بَنِى آدَم لَنَظروا الى مَلكُوتِ السماوات» اگر شياطين، وسوسهها، فكر و نقشههاى بد به دل مردم راه نداشت، اين طرف و آن طرف پرده را مىديدند. اين عظمت شب است. در حالى كه شب، ظرف ديدن انوار اين طرف و آن طرف پرده است، ببينيد، چقدر شبها به وسيله بعضى از زنان و مردان و جوانان و دختران، به بدترين لجن گناه كشيده مىشود.
گرفتن غنايم از شب و روز
اميرالمؤمنين عليه السلام مىفرمايد: شب از شما، سرمايه عمرتان را مىگيرد، شما نيز از شب، معراج بگيريد؛ با نماز شب، قرائت قرآن، گريه براى خدا و ابى عبدالله عليه السلام، تشكيل جلسات علمى و كارهاى درست. شما از شب خوب استفاده كنيد. «1» روز نيز سرمايه شما را مىگيرد، شما نيز از روز بگيريد. بهترين چيزى كه ما از روز مىتوانيم بگيريم، دو چيز است؛ پول حلال، كار خير. روز را براى به دست آوردن حلال و كار خير مصرف كنيم. به دنبال حلّ مشكل خانوادهها و مشكلداران، به عيادت بيمار، پول دادن به كسى كه آبرومند است، اما كرايه خانهاش عقب افتاده است و خيلى كارهاى خير ديگر.
اين يك نصيحت پيامبر صلى الله عليه و آله بود. از بهار جوانى خود، قبل از خزان پيرى بهره ببر و آن را غنيمت بدان.
خرما نتوان خورد از بن خار كه كشتيم ديبا نتوان كردن از بن پشم كه رِشتيم
بر حرف معاصى خط عذرى نكشيديم پهلوى كبائر حسناتى ننوشتيم
پيرى و جوانى پى همچون شب و روز زند ما شب شد و روز آمد و بيدار نگشتيم
افسوس برين عمر گرانمايه كه بگذشت از سر تقصير و خطا در نگذشتيم
گر خواجه شفاعت نكند روز قيامت شايد كه ز مشاطه نرنجيم كه زشتيم
سعدى مگر از خرمن اقبال بزرگان يك خوشه ببخشند كه ما هيچ نكشتيم
والسلام عليكم و رحمة الله و بركاته
English