حدّ قدرت شيطان در گمراه كردن

 جمله دوم خيلى مهم است :

  » وَ مَا كَانَ لِىَ عَلَيْكُم مِّن سُلْطَنٍ «

 درست است كه من شيطان بودم ، ولى من هيچ گونه تسلطى بر شما نداشتم . من قدرت پيدا نكردم كه شما را به گناه مجبور كنم ، چنين قدرتى به من نداده بودند .

 از نظر تركيب ادبى آيه شريفه ، كلمه » سلطان « بدون الف و لام ، نكره در سياق نفى است . حرف » ما « نفى است و معناى آن اين است كه به مردم مى‏گويد :

 من هيچ سلطه‏اى بر شما نداشتم . كار من اين بود كه :

  » إِلَّآ أَن دَعَوْتُكُمْ فَاسْتَجَبْتُمْ لِى فَلَا تَلُومُونِى وَلُومُواْ أَنفُسَكُم «

  من فقط بيان، قلم ، ماهواره ، فيلم و زبانى داشتم ، فقط شما را به انواع گناهان دعوت كردم . شما دعوت مرا اجابت كرديد .

 اين گفتگوى ابن زياد روز قيامت با سى هزار نفر قاتل حضرت ابى عبدالله عليه السلام است . اين شيطان كوفه به اين سى هزار نفر مى‏گويد : من كه بالاجبار شما را نبردم كربلا ، سى هزارنفرتان گوش نمى‏داديد من چه كار مى‏توانستم بكنم.

 اين گفتگوى رضاخان با ملت ايران ، به خصوص آن خانم‏هايى است كه بى‏حجاب شدند ، كه من فقط شما را دعوت به بى‏حجابى كردم ، مى‏توانستيد گوش ندهيد . من سلطه‏اى بر شما نداشتم .

 حرف شيطان در قيامت نيز همين است . راست مى‏گويد ، چون هيچ شيطانى به آدم سلطه ندارد . اين است كه در قيامت ، مجرمين نمى‏توانند به پروردگار بگويند : به جاى ما ، گريبان شيطان را بگير . جريمه‏اى كه مى‏خواهى به ما بدهى ، به او بده . ما تقصيرى نداريم . نه ، تقصير مجرم ، اجابت دعوت است و اين تقصير كمى نيست . همه تقصير همين است.

 من هيچ قدرتى بر شما نداشتم ، فقط شما را دعوت كردم ، گفتم : حضرت ابراهيم عليه السلام را در آتش بياندازيد ، مى‏خواستيد نياندازيد ، دعوت كردم كه سر حضرت يحيى عليه السلام را ببريد ، مى‏خواستيد نبريد .

 دعوت كردم كه شب بيست و هفتم ماه مبارك رمضان ، قبل از افطار به سيد حسن مدرّس زهر بدهيد ، اگر ديديد نمى‏ميرد ، عمامه‏اش را دور گردنش ببنديد و خفه‏اش كنيد ، مى‏خواستيد گوش ندهيد . چه سلطه‏اى من به شما داشتم ؟

 اين است كه در قيامت ، هيچ مجرمى نمى‏تواند جرمش را به گردن شيطان بياندازد ، چون شيطان به خدا مى‏گويد : من فقط اين‏ها را دعوت كردم ، مى‏خواستند گوش ندهند .