بدترين حالت در دنيا و آخرت‏

از فرمايش‏هاى اميرالمؤمنين عليه السلام كه در «نهج البلاغه» در باب حكمت‏ها وجود دارد، كه تنهايى وحشتناك‏ترين حالت در دنيا و آخرت مى‏باشد، البته كسانى كه‏ تنها مى‏مانند ممكن است تلخى و زيان اين تنهايى را در دنيا حس نكنند، به خاطر اينكه تعدادى اطرافشان هستند و آنها را از تنهايى ظاهر در مى‏آورند، مانند، خانواده و دوستانى كه هم اخلاق آنها مى‏باشند. هنگامى كه بيداران به اين افراد نگاه مى‏كنند، كاملًا حس مى‏كنند كه اينها با وجود داشتن خانواده و اطرافيان باز هم تنها هستند. اين نگاه را از آيات سوره تغابن پيدا كرده‏اند كه پروردگار مى‏فرمايد:

«إِنَّ مِنْ أَزْواجِكُمْ وَ أَوْلادِكُمْ عَدُوًّا لَكُمْ»

خيال نكنند كه با داشتن فرزندان و خانواده يار و ياور دارند، آنها دشمن دارند و دشمنى كه در آستين خود، پرورش داده‏اند.

بايد به اين نكته توجه كرد كه مى‏فرمايد: «مِنْ أَزْواجِكُمْ» بعضى از همسران و فرزندان، به طور يقين دشمن آنها هستند، اين دشمنى به گونه‏اى نيست كه بتوانند آن را حس كنند. خدا در قرآن مى‏فرمايد: به شكلى اين مرد را محاصره مى‏كنند كه نتواند اين محاصره را بشكند و به سوى خدا، كار خير و عمل صالح حركت كند، آنها خيال مى‏كنند تنها نيستند، ولى تنهاى تنها هستند.