سه جنبه‏اى كه بايد عمل را در قبولى بدرقه كنند

وَ الْعَصْرِ* إِنَّ الْإِنْسانَ لَفى خُسْرٍ* إِلَّا الَّذينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ وَ تَواصَوْا بِالْحَقِّ وَ تَواصَوْا بِالصَّبْرِ*

اين سوره به ما دارد مى‏گويد، ايمان به خدا، به تنهايى براى سعادت انسان كافى نيست. به عمر، به زمان، به ايام بعثت پيغمبر صلى الله عليه و آله و سلّم و به عصر ظهور امام دوازدهم، قسم، تمام مرد و زن عالم، در حال ضرر كردن هستند. اين خبر، از پروردگار عالم در قرآن مجيد است، از خدايى عالم، عادل، حكيم، بينا و شنوا كه انسان را مى‏بيند و از درون و از برونش خبر مى‏دهد كه: إِنَّ اللَّهَ عَليمٌ بِذاتِ الصُّدُورِ ، و وَ هُوَ بِكُلِّ شَىْ‏ءٍ عَليمٌ‏ ؛ پروردگار عالم تمام امواج قلبى شما را در ذات دل شما مى‏داند و مى‏خواند، و بر روى اين مبنا خبر مى‏دهد كه‏ إِنَّ الْإِنْسانَ لَفى خُسْرٍ.: تمام مرد و زن عالم در حال ضرر دادن هستند. إِلَّا الَّذينَ آمَنُوا، مگر كسانى كه پيوند عميق صحيح، متين، مستقيم و ريشه‏دار با ذات اقدس احديت دارند، ولى نه پيوند تنها، وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ.؛ يعنى آن‏ها قيافه آن اعتقاد معنوى‏اى را كه در خطّ خواسته‏هاى آن وجودى كه به او عقيده‏مندند، قرار دارد، در عالم خارج پياده مى‏كنند. دقت مسأله در اين مطلب است كه نمى‏گويد: «الا الذين آمنوا و عملوا»؛ چون خداوند هر عملى را هم قبول نمى‏كند؛ بلكه او آن عملى را كه رنگ، نور، خلوص براى خدا و امر و نهى خدا بر سر آن سايه داشته باشد، مى‏پذيرد، و عمل به طور مطلق مورد پذيرشش نخواهد بود، و لذا فقها حكم مى‏كنند روزه، نماز و حج با ريا باطل است. مبانى شرعى وجوبى، با ريا، خودنمايى و تظاهر در عمل سازگار نيست و عمل آلوده به آن‏ها را باطل مى‏دانند؛ يعنى هر عملى هم مورد توجّه نيست، بلكه عمل بايد رو به روى آينه ايمان باشد؛ يعنى همان‏گونه كه انسان وقتى در مقابل آينه قرار گرفت، خودش را مى‏بيند و در هنگام تنهايى، غير خود را نمى‏بيند، عمل بايد در آين ايمان انعكاس پيدا كند. اگر عمل بيگانه از ايمان باشد، در آينه ايمانى كه در درون است، انعكاس پيدا نمى‏كند؛ چون نمى‏تواند ربط با خدا پيدا كند تا خداوند آن را قبول نمايد. براى همين شرط عمل اين است كه هميشه بايد سه جنبه آن را بدرقه كنند: ايمان فرد، امر الهى و خلوص عمل.